چرخ دنده

چرخ دنده سر میل لنگ

یک چرخ دنده، سر میل لنگ نصب مي شود و معمولاً توسط يك خارنگه دارنده، روي آن كوپل مي شود. اين چرخ، بسته به نوع اتصال با ميل بادامك، ممكن است چرخ دنده، چرخ زنجير يا چرخ تسمه باشد.

در این مقاله به معرفی چرخ دنده سر میل لنگ و کارکرد آن می پردازیم.

میل لنگ چیست؟

میل لنگ یک شفت است که توسط مکانیزم لنگ رانده می شود. متشکل از یک سری بازویی و یاتاقان میل لنگ (انگشتی) است که شاتون های موتور به آن متصل است. این یک قسمت مکانیکی است که قادر به تبدیل حرکت رفت و برگشتی به حرکت چرخشی است. در موتور رفت و برگشتی، حرکت رفت و برگشتی پیستون را به حرکت دورانی تبدیل. و در کمپرسور رفت و برگشتی، حرکت دورانی را به حرکت رفت و برگشتی تبدیل می کند. 

مکانیسم میل لنگ

برای کاهش لرزش پیچشی که اغلب در امتداد طول میل لنگ بوسیله سیلندرهای دورتر از آن ایجاد می شود، به طور معمول به چرخ لنگر (فلایویل) متصل می شود تا لرزش سیکل چهار زمانه را کاهش دهد و گاهی اوقات یک میراگر پیچشی یا ارتعاشی در انتهای مخالف آن ایجاد کند.

بر روی لنگ‌ های ثابت میل لنگ سوراخ هایی وجود دارد که به لنگ های متحرک راه دارند، روغن موتور از طریق این سوراخ ها یاتاقان های متحرک را روغن کاری می‌کند. معمولاً در قسمت جلویی میل لنگ دنده‌ای وجود دارد که به وسیله زنجیر، تسمه یا دنده میل بادامک یا میل سوپاپ را می‌چرخاند.

نیروی چرخش دینام «آلترناتور»، پمپ هیدرولیک فرمان، کمپرسور کولر و واتر پمپ نیز از طریق چرخش میل لنگ و به وسیله تسمه‌ها و پولی‌ها تأمین می‌شود. چرخ لنگر یا فلایویل در قسمت انتهایی میل لنگ بسته می‌شود که دیسک و کاور کلاچ روی آن بسته می‌شوند و نیرو را به گیربکس و سپس به چرخ ها انتقال می‌دهند. برای درک بهتر مکانیزم عملکرد میل لنگ می‌توان آن را به رکاب‌های دوچرخه تشبیه کرد.

چرخ دنده و میل لنگ
میل لنگ خودرو

وظیفه میل لنگ

یک چرخ دنده در جلو میل لنگ تعبیه شده است که سایر قسمت ها را حرکت می دهد. همچنین یک فلنج در انتهای میل لنگ قرار دارد که چرخ لنگر بر روی آن نصب شده است.
عملکردهای میل لنگ عبارتند از:

  • حرکت دادن پیستون برای ایجاد احتراق
  • حرکت پیستونی خطی به حرکت چرخشی 
  • انتقال نیروی چرخشی به چرخ لنگر
  • انتقال حرکت دورانی با تسمه تایم به میل سوپاپ
  • انتقال به ژنراتور (دینام)
  • انتقال نیرو به پمپ آب از طریق چرخ دنده
  • انتقال به پمپ هیدرولیک فرمان
  • انتقال حرکت به کمپرسور کولر
  • انتقال به گیربکس و چرخ های ماشین
  • انتقال حرکت دورانی به پولی پروانه (فن مکانیکی)

البته امروزه فن های برقی جایگزین فن های مکانیکی شده اند که نیروی خود را از تسمه پولی دریافت می کنند.

معرفی چرخ دنده 

چرخ دنده ها، از پرمصرف ترين وسايل انتقال قدرت و حركت هستند. مكانيزم چرخ دنده ها سيستمى است كه حداقل از دو چرخ دنده تشكيل شده است كه به صورت جفت كار می كنند. به همين دليل آن را مكانيزم چرخ دنده می نامند. از نظر انتقال قدرت، مكانيزم چرخ دنده، يك چرخ دنده محرك و يك يا چند چرخ دنده متحرك دارد. معمولاً به كوچك ترين چرخ دنده مكانيزم ، پينيون و به چرخ دنده ديگر چرخ می گويند.
امروزه بيشتر دستگاه هاى موجود در صنعت داراى چرخ‌دنده می باشند و با پيشرفت روزافزون صنعت، چرخ دنده ها نقش انكارناپذيري دارند. چرخ دنده ها برحسب موقعيت مكانى محورها نسبت به يكديگر در شكل هاى گوناگوني طراحى و ساخته مي شوند و حركت چرخشى يك محور را به محور ديگر از طريق اتصال دندانه ها منتقل می كنند.

چرخ دنده پژو
یک چرخ دنده سر میل لنگ

آشنايی با چرخ دنده و پولی سر ميل لنگ

 یک چرخ دنده، سر ميل لنگ نصب مي شود و معمولاً توسط يك خارنگه دارنده، روي آن كوپل مي شود. اين چرخ، بسته به نوع اتصال با ميل بادامك، ممكن است چرخ دنده، چرخ زنجير يا چرخ تسمه باشد. اشاره شد كه علائم تايمينگ معمولاً روي چرخ دنده و چرخ زنجير حك مي شود و براي تايم گيري كافي است كه دوعلامت مقابل يكديگر قرار گيرند. اين درحالي است كه شيوه علامت گذاری روی چرخ تسمه تنوع بيشتری دارد.

معمولاً علائم روي چرخ دنده هاي ميل بادامك وميل لنگ را در مقابل شاخص هايی، روي بلوكه قرار مي دهند. در بعضی از خودروها به جای علامتگذاری روي چرخ تسمه ی میل لنگ، علائم را روي پولی آن قرار مي دهند. مي دانيد كه امروزه آلترناتور، پمپ فرمان پر قدرت و……توسط پولی ميل لنگ به حركت در می آيند. در نتيجه ارتعاشات زيادی به پولی و ميل لنگ وارد می گردد. امروزه پولی ها به دو صورت يك پارچه و چند پارچه ساخته می شوند. داخل بعضی از آن ها، براي كاهش ارتعاشات، لاستيك ضربه گير پرس می كنند.
يكي ديگر از كاربرد هاي پولی وجود علائم تايمينگ سوپاپ يا تايمينگ جرقه روی آن است. براي نمونه، درموتوری اگر علائم پولی و چرخ ميل بادامك
مقابل يكديگر قرار گيرند، تايمينگ سوپاپ ها تنظيم است.

چرخ دنده
نمایی از موتور

تایمینگ و چرخ دنده سر میل لنگ

تسمه تایم که وظیفه کنترل حرکت ورودی سوپاپ و باز و بسته شدن به موقع سوپاپ ها را دارد سرعت چرخش میل لنگ و شفت سوپاپ را برای اطمینان از عملکرد احتراق مناسب هماهنگ می کند. تسمه تایم به عنوان یک قسمت لاستیکی از موتور خودرو در نظر گرفته شده و یک تسمه دندانه دار است. اگر به قسمت داخلی این قطعه نگاه کنید، متوجه دندان های عرضی مقعر آن می شوید. روی سر میل لنگ قطعه ای دندانه دار وجود دارد که پولی میل لنگ نام دارد و می توان آن را با تسمه دندانه دار نصب کرد.

به همین ترتیب میل سوپاپ نیز دارای این دنده است با این تفاوت که قطر و اندازه آن در مورد میل سوپاپ بیشتر است. تسمه تایم در واقع با اتصال دو چرخ‌دنده نیرو را از میل لنگ به میل بادامک انتقال می دهد.

چرخ دنده
سیستم تایمینگ

علل خرابی میل لنگ خودرو

 استفاده از میل لنگ بی کیفیت و سیستم روغنکاری نامناسب موتور از مهمترین علل خرابی آن محسوب می شوند. وقتی روغن به روش صحیح در موتور تزریق نشده باشد قطعات متحرک آن به صورت خشک کار خواهند کرد و در نهایت باعث خرابی آن خواهد شد. از مهمترین علل خرابی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده از روغن های غیر استاندارد و یا روغن کاری به روش نامطلوب
  • فشار روغن کم باشد.
  • مونتاژ و حمل نامناسب و همچنین برخورد ضربات ناگهانی شاتون
  • در صورتی که این قطعه در جهت افقی بیش از حد لق شده باشد.
  • ذرات خارجی و یا پلیسه وارد کارتر و یا روغن موتور شده باشد.
  • تنطیم موتور به روش غیر صحیح
  • در زمان تعمیر به روشی صحیح نگهداری نشده باشند.
  • فشار سیلندرها متعادل نباشد.
  • ثابت ها به صورت نامیزان بسته و به دلیل خرابی انژکتور تزریق سیلندر به صورت یکنواخت انجام نشده باشد.
  • به دلیل لق بودن غیرمجاز یاتاقان ها ساییده شده باشد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.