گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای بسیار ساده به نظر می رسد. اما مانند بیشتر وسایل متحرک، پیچیدگی های زیادی نیز دارد که عملکرد آن را آسان نشان می دهد.

جعبه دنده چرخش یک شافت ورودی ، معمولاً محور موتور را می گیرد و از طریق یک سری چرخ دنده سرعت و توان ناشی از شافت ورودی را تغییر می دهد تا یک شافت خروجی را با سرعت یا گشتاور دلخواه بچرخاند. گیربکس ها معمولاً از نظر نسبت کلی سرعت ، نسبت سرعت شافت ورودی به سرعت شافت خروجی طبقه بندی می شوند.

موتور شامل یک میل لنگ مرکزی سنگین است که می چرخد ​و قدرت چرخاندن چرخ ها را فراهم می کند. اصطلاح دور موتور سرعت چرخش میل لنگ است که با چرخش در دقیقه یا “دور در دقیقه” (rpm) اندازه گیری می شود. موتور ها اکثر قدرت خود را در یک دامنه نسبتاً کم انجام می دهند. اما برای رانندگی کردن با خودرو به رنج بیشتری نیاز داریم. سیستم انتقال یک اتصال حیاتی برای خودرو است و شامل افزایش گشتاور برای شتاب گرفتن از حالت توقف یا جلوگیری از کار بیش از حد موتور در سرعت های بزرگراهی می شود.

گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای (همچنین به عنوان گیربکس دستی نیز شناخته می شود. به اختصار MT می گویند) یک سیستم انتقال سرعت چند سرعته برای وسیله نقلیه است که در آن برای تغییر دنده، راننده نیاز به انتخاب دستی دنده ها با استفاده از یک سر دنده و کلاچ دارد. (که معمولاً کلاچ برای اتومبیل ها پدال پایی است. برای موتورسیکلت ها یک اهرم دستی است).

گزینه جایگزین گیربکس دنده ای، گیربکس اتوماتیک است. انواع متداول گیربکس اتوماتیک شامل گیربکس اتوماتیک هیدرولیک (AT) و گیربکس متغیر پیوسته (CVT) است. در حالی که گیربکس دستی اتوماتیک (AMT) و گیربکس دو کلاچه (DCT) از نظر داخلی شبیه گیربکس دنده ای معمولی هستند اما تغییر خودکار به طور متناوب، گیربکس های نیمه اتوماتیک قدیمی (مخصوصاً دستی بدون کلاچ) وجود دارد که براساس طراحی گیربکس دنده ای معمولی، با یک اهرم تعویض دنده ساخته می شوند و از نظر مکانیکی مشابه گیربکس دنده ای معمولی هستند.

موتور گیربکس
گیربکس دنده ای ماکسیما

انواع گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای به کلاچ نیاز دارد تا با فشار دادن راننده بر روی پدال آن با موتور درگیر شود. راننده همچنین با اهرم دنده، دنده را تعویض می کند. استفاده مداوم از اهرم دنده ممکن است آزاردهنده باشد یا فشردن و رها کردن کلاچ برای ساعت ها رانندگی گاهی باعث خستگی زیاد راننده در ترافیک شود، اما هنوز هم بسیاری از رانندگان گیربکس های دنده ای را به گیربکس اتوماتیک ارجح می دانند. زیرا کنترل خودرو کاملاً در اختیار راننده است و او می تواند سرعت ماشین را کم یا زیاد کند.

گیربکس های دنده ای به دو دسته تقسیم بندی می شوند، نوع قدیمی امروزه فقط در موتورسیکلت ها استفاده می شود و از آن ها در انواع وسایل نقلیه دیگر استفاده نمی شود. گیربکس های دنده ای معمولاً 4 یا 5 سرعته ساخته می شوند، اما بندرت مدل های 6 سرعته هم تولید می شوند.

گیربکس های ترتیبی (غیر سنکرونیزه)

در این نوع گیربکس دنده ای، دنده ها باید به ترتیب و بپشت هم عوض می شدند و امکان تغییر دنده ها، مثلاً از دنده 2 به دنده 4 وجود نداشت. این امر رانندگی را سخت می کرد.

گیربکس های غیر ترتیبی (سنکرونیزه)

این نوع گیربکس دنده ای که امروزه در انواع سواری استفاده می شود، توانایی جا دادن برخی از سرعت ها و پرش به دور دنده بالاتر را دارد. به عنوان مثال می توان اهرم دنده را از 2 به 4 تغییر داد و نیازی به عمل به ترتیب نیست.

گیربکس دنده ای
گیربکس های غیر ترتیبی (سنکرونیزه)

قطعات گیربکس دنده ای

گیربکس دنده ای از اجزای بسیاری تشکیل شده است. مهمترین قسمت گیربکس دنده های آن است که بسته به نوع گیربکس در اشکال و مواد مختلف استفاده می شود. در ساختمان گیربکس تعداد زیادی چرخ دنده روی هم نصب شده و بسته به فعالیت هر یک، میزان نیرو و گشتاور منتقل شده از موتور به چرخ ها تعیین می شود. هر چرخ دنده یکی از دنده های روی دسته دنده داخل کابین را نشان می دهد.

وجود این چرخ دنده ها در انواع گیربکس ها ثابت است اما نوع و تعداد آنها متفاوت است. اگر می خواهید چرخ دنده های داخل جعبه دنده را تصور کنید، چرخ دنده های مختلف یک دوچرخه دنده ای را تصور کنید که احتمالاً بسیار دیده اید. سایر اجزای گیربکس اتومبیل که از اهمیت کمتری برخوردار هستند:

پوسته گیربکس دنده ای

این قسمت از چدن ساخته شده و در آن چرخ دنده ها، یاتاقان ها و محورها قرار دارد.

شفت ورودی (محور کلاچ)

این شفت که به محور کلاچ نیز معروف است، شفت محرک گیربکس است. این محور به طور کلی در چرخه دنده در قسمت ورودی محفظه گیربکس ادغام شده و از طریق کلاچ به موتور خودرو متصل می شود.

شافت رابط یا محور زیر

این محور وظیفه انتقال گشتاور از شفت محرک به شفت متحرک را بر عهده دارد. روی آن تعدادی چرخ دنده نصب شده که تک محوره هستند. دنده اولیه این شفت با دنده شفت درایو درگیر شده و سرعت ورودی تولید شده توسط موتور را به همان روش بدون تغییر مقدار آن به شفت خروجی هدایت می کند. چرخ دنده های این شافت در اندازه های مختلفی ارائه می شوند.

شفت خروجی یا شفت اصلی

این شافت که توسط چرخ دنده و یاتاقان به شفت رابط متصل می شود، نیروی تبدیل شده در جعبه دنده را به شفت یا دیفرانسیل فرمان هدایت می کند. در این محور، چرخه های دنده مختلف نصب می شود، اما نه به طور کلی. در واقع چرخ دنده های موجود در این محور که قطرهای مختلفی نیز دارند با کمک یاتاقان ها روی آن می چرخند. حرکت این چرخ دنده ها با درگیر شدن آنها با چرخ دنده های شفت میانی امکان پذیر است.

یاتاقان گیربکس دنده ای

این قطعه که چرخ دنده هماهنگ کننده نامیده می شود، در لایه داخلی دندانه ساخته می شود و با کشیدن به سمت دنده مورد نظر و کارکرد آن بسته می شود.

اهرم دنده

این قسمت خارجی ترین قسمت سیستم گیربکس است. اهرم دنده ای که در برخی اتومبیل های دارای گیربکس اتوماتیک کاملاً برداشته می شود، به طور کلی مسیری H شکل را دنبال می کند تا دنده های مختلف گیربکس را تغییر دهد. کنترل این دسته اهرم ممکن است به صورت اتوماتیک باشد و یا در دست راننده باشد.

میل ماهک

میل ماهک رابطی است بین دسته دنده و ماهک و در واقع راننده با حرکت دادن اهرم دنده میل ماهک را حرکت می دهد. عملکرد این میله فلزی بسته به نوع گیربکس متفاوت است. مکانیسم آن می تواند دستی، الکترونیکی و هیدرولیکی باشد. امروز، بیشتر شاهد مکانیزم دستی و الکترونیکی آن هستیم. در حالت دستی، راننده با حرکت دادن دست حرکت می کند. در این حالت نیز تعداد شفت ها با تعداد دنده ها تغییر می کند. به عنوان مثال، در یک گیربکس 4 سرعته، 3 میل ماهک داریم. در مکانیزم الکترومغناطیسی حرکت پروانه بر اساس روابط الکترومغناطیسی و اتصال آهنربا متصل به آنها با هسته های آهن و سیم پیچ های موجود در جعبه دنده باعث حرکت آنها می شود.

ماهک

این یک قطعه فلز منحنی است که به انتهای شفت متصل شده است. نیروی وارد شده به شفت میله توسط اهرم دنده به آن منتقل شده و باعث حرکت آن می شود. حرکت گیربکس نیز شامل کشیدن دنده است و در نتیجه دنده مورد نظر فعال شده و سرعت خودرو تنظیم می شود. برای هر تعداد میل ماهک، یک ماهک در جعبه دنده وجود دارد.

موتور گیربکس
ماهک گیربکس

کشویی دنده

قطعه ای است که از دو جهت شیار دارد و در یک طرف آن در یکی از این شیارها قرار می گیرد و باعث حرکت آن می شود و در جهت دیگر آن را در جعبه دنده برنجی قرار می دهد و بلبرینگ را در شیار دیگر قرار می دهد و دنده انتخاب شده وارد مدار می شود. یک نوار لغزنده روی قطعه ای به نام توپی به عقب و جلو حرکت می کند.

دنده برنجی

برای درگیر شدن چرخ دنده های کشویی و یاتاقان های جعبه دنده و انجام این درگیری هر چه سریعتر و دقیق تر، از چرخ دنده برنجی که بین این دو قسمت قرار می گیرد استفاده می شود. چرخ دنده برنجی که بدنه ای فلزی و حلقه ای است، به شکل دندانه دار در اطراف خود قرار دارد و به دلیل اصطکاک بیشتر با یاتاقان، سریع تر بر روی این قسمت بسته می شود. همچنین باعث کاهش نیروهای چرخشی و طولی همراه با یاتاقان ها می شود.

کاسه نمد یا عایق نشتی

یاتاقان ها و روغن داخل آن ها از نفوذ ذرات گرد و غبار محافظت می کند.

سفارش گیربکس دنده ای

برای سفارش و خرید گیربکس های استوک خودروهای مختلف از جمله پژو، زانتیا، مگان، ماکسیما، سوزوکی، محصولات هیوندا، کیا، تویوتا و … می توانید آن را از طریق سایت  استوک دهنمکی انتخاب و خریداری کنید. همچنین می توانید با شماره های تماس که در ابتدای سایت درج شده است تماس بگیرید.

فروشگاه اینترنتی استوک دهنمکی ارائه دهنده انواع قطعات استوک و فابریک موتور و بدنه شامل گیربکس، موتور، سیلندر و … آماده خدمات رسانی به شما مشتریان عزیز به صورت حضوری و آنلاین است.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.