نمایش 1–12 از 14 نتیجه

یکی از این قطعات اصلی و مهم، سرسیلندر خودرو است، که در مکالمات تعمیرکاران و خدمات این حرفه، قطعه‌ای شناخته شده و پرکاربرد است که می‌تواند دلیل محکمی برای اهمیت آن باشد. بعلاوه، همه كارشناسان معمولاً به مالكان وسایل نقلیه مختلف توجه و مراقبت دقیق از سرسیلندر و خودداری از انجام كارهایی را كه می‌تواند به این قطعه آسیب برساند، تأكید می‌كنند.

قلب هر خودرویی در وسط موتور آن می‌تپد و همان اندازه که نوع موتور بر عملکرد و کارایی خودرو تأثیر گذار است، سلامت آن بر سلامت سایر قسمت‌های خودرو و به طور کلی قسمت فنی آن نیز تأثیر می‌گذارد. موتور خودرو از چندین قسمت تشکیل شده و یک سیستم پیچیده و حرفه‌ای است.

سیستمی که در آن هر جز در سلامت و عملکرد موتور نقش حیاتی دارد. برخی از قطعات موتور و کیفیت آن‌ها نیز بر سلامت و عملکرد سایر قطعات و سیستم‌های خودرو تأثیر می‌گذارد و هرگونه خرابی در آن‌ها می‌تواند به سیستم‌های دیگری به جز خود موتور آسیب برساند.

دانستن جزئیات بیشتر در مورد این قسمت و عملکرد و کاربرد آن در موتور ممکن است رعایت نکات ایمنی مربوط به آن را آسان‌تر کند. بنابراین بیایید نگاهی دقیق‌تر به این قطعه مهم بیندازیم.

سرسیلندر چیست و چه عملکردی دارد؟

سرسیلندر همانطور که از اسمش پیداست بخشی از بلوک سیلندر است. اگر به بلوک سیلندر بدون لوازم جانبی دقت کنید، متوجه باز بودن سطح فوقانی خواهید شد. سرسیلندر این سطح را می‌پوشاند و محفظه احتراق را در داخل سیلندرها تشکیل می‌دهد. این قسمت فلزی که یکی از اجزای ثابت موتور است و روی بلوک سیلندر پیچ می‌شود، علاوه بر عایق بندی سیلندر، وظیفه جلوگیری از خروج گازها از سیلندرها را برای احتراق مناسب مخلوط سوخت و گاز بر عهده دارد.

سر سیلندر همچنین اجازه می‌دهد تا سوخت در زمان مناسب به طور موقت در سیلندر تزریق شود و دود از محفظه احتراق خارج شود. به این ترتیب، سر سیلندر دارای مجاری مختلفی برای تزریق سوخت و آب، خروج دود و ورود هوا است. این قطعه دارای بخش‌های مختلفی است که شامل موارد زیر است:

  • محل بسته‌شدن و قرار دادن شمع‌ها، این قسمت بسته به نوع سرسیلندر در قسمت‌های کناری یا بالایی آن نصب می‌شود.
  • سوپاپ‌ها، گیت‌های سوپاپ‌ها، سیت‌سوپاپ‌ها، میل سوپاپ و فنرها که به منظور نصب سوپاپ‌ها روی سر سیلندر در جای مخصوص خود نصب می‌شوند.
  • مجاری آب و روغن.
  • منیفولدها، که شامل نازل‌های اگزوز و لوله‌های ورودی سوخت به داخل سیلندر است.
  • محل بستن ترموستات
سرسیلندر
سرسیلندر مگان

بنابراین، بسیاری از قطعات از طریق سر سیلندر به موتور متصل می‌شوند. قطعاتی که در عملکرد و کیفیت موتور نقش مهمی دارند. این قطعات شامل سوپاپ، بادامک، میل سوپاپ و میل بادامک، میل لنگ و شمع و لوازم جانبی آن‌ها می‌باشد.

جنس سرسیلندر

این قطعه فلزی مانند بلوک سیلندر باید از مقاومت حرارتی بالایی برخوردار باشد تا در برابر دمای بالای محفظه احتراق و اشتعال داخل آن مقاومت کند. این قسمت معمولاً از جنس بلوک سیلندر ساخته می‌شود تا به همان میزان توان گرمایی داشته باشد. بنابراین سر سیلندرها معمولاً از آلیاژهای آهن مانند چدن ریز دانه یا چدن خاکستری ساخته می‌شوند.

بعضی اوقات به دلیل کاهش وزن موتور، سر سیلندر از آلومینیوم ریخته‌گری یا تزریقی ساخته می‌شود. در این صورت بلوک سیلندر نیز احتمالاً از آلیاژهای آلومینیوم ساخته شده است. مزیت آلومینیوم ضریب انبساط حرارتی بالاتر آن است، به این معنی که توانایی بیشتری در هدایت گرما نسبت به چدن دارد. با این حال، سر سیلندرهای آلومینیومی توانایی بالایی در مقاومت در برابر تغییر شکل ناشی از تنش‌های ناشی از احتراق و انفجار در داخل محفظه احتراق ندارند.

تعداد و شکل سرسیلندرها

بر اساس ترتیب سوپاپ‌ها و سیلندرها، انواع مختلفی از سرسیلندرها وجود دارد. همچنین تعداد خروجی‌های آن‌ها با توجه به تعداد شمع موتور متفاوت است. به عنوان مثال، در برخی موتورها از دو شمع برای هر سیلندر استفاده می‌شود، در حالی که در موتورهای دیگر از یک شمع برای هر سیلندر استفاده می‌شود.

گاهی ممکن است برای هر سیلندر از 1 شمع استفاده شود. تعداد خروجی شمع بر روی سر سیلندر به همین ترتیب متفاوت است. بنابراین هر موتور در این نوع دسته‌ها سر سیلندر مخصوص به خود را دارد. همچنین تعداد سرسیلندر های یک موتور بر اساس شکل بلوک سیلندر و فرم خروجی سیلندرها تعیین می‌شود. به عنوان مثال، در موتورهای خطی معمولاً از یک سرسیلندر استفاده می‌شود. در موتورهای V شکل یا توربوشارژ، برای هر طرف خروجی سیلندر یک سرسیلندر جداگانه تعبیه شده است.

انواع سرسیلندرها بر اساس ترتیب سوپاپ

موتورها براساس چیدمان سوپاپ‌ها به چهار دسته تقسیم می‌شوند که بر اساس آن‌ها چهار نوع سرسیلندر در این دسته قرار می‌گیرند. این چهار دسته به ترتیب زیر قرار دارند:

سرسیلندر I شکل 

در موتورهای i-head، محفظه احتراق تا حد ممکن کوچک طراحی شده، بنابراین تراکم لازم از مخلوط سوخت-گاز را فراهم می‍‌کند. تا جایی که روی پیستون سوراخ‌هایی برای نفوذ و باز و بسته شدن دریچه‌ها وجود دارد. این فرورفتگی‌ها بر روی پیستون سوار می‌شوند تا از آویزان شدن دریچه‌های داخل سر سیلندر جلوگیری کنند. سیلندرهای I-head دارای یک یا دو ردیف (بسته به تعداد سوپاپ ها) دریچه سوپاپ هستند. همچنین دریچه‌های ورودی و خروجی گاز و دود در یک آرایش خطی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

سرسیلندر
سرسیلندر موتور سیکلت

سرسیلندرهای T شکل

در موتورهای T، سوپاپ‌های دود و گاز در دو طرف جداگانه و در دو طرف سیلندر قرار دارند. این سوپاپ ها که در بدنه سیلندر قرار دارند از سیلندر عبور نمی کنند و ارتباطی با آن ندارند. بر این اساس، سیلندرهای T-head استفاده شده در این موتورها خروجی سوپاپ خاصی ندارند.

سرسیلندرهای L 

سوپاپ های دود و گاز در این نوع موتورها در یک طرف سیلندر قرار دارند. این سوپاپ ها که روی بدنه سیلندر سوار می شوند، مانند سوپاپ های موتور T-head با سر سیلندر ارتباط ندارند. بنابراین، سیلندر های L فاقد دهانه خروجی یا سوپاپ هستند.

سرسیلندر F 

در این نوع موتورها سوپاپ های دود بر روی بدنه سیلندر سوار می شوند اما سوپاپ های گاز بر روی سر سیلندر قرار دارند. بنابراین در این نوع موتورها از سیلندرهای F-head استفاده می شود که فقط سوپاپ خروجی و سوپاپ های گاز دارند.

سرسیلندر
سرسیلندر

انواع سرسیلندرها بر اساس نوع خنک کننده

موتور به دلیل گرمای زیادی که در اثر کارکرد آن ایجاد می کند، به خنک کننده فعال نیاز دارد. این نیاز در تمام قطعات و اجزای موتور نیز احساس می شود و هر جز ویژگی های خاص خود را دارد تا از سیستم خنک کننده بهره مند شود.

موتورها از نظر نوع خنک کننده به دو دسته خنک کننده هوا و خنک کننده آب تقسیم می شوند که قطعات آنها نیز بسته به نوع خنک کننده موتور دارای طراحی متفاوت است. سرسیلندر از این قاعده مستثنی نیست و با توجه به نوع خنک کننده موتور به دو دسته تقسیم می شود. از آنجا که سرسیلندر مانند بلوک سیلندر در نزدیکی دمای بالای محفظه احتراق قرار دارد و نیاز به سیستم خنک کننده بسیار مهم است، بنابراین این تقسیم بندی و طراحی سرسیلندر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. انواع سرسیلندرها در این دسته عبارتند از:

سرسیلندر هوا خنک

سرسیلندرهای هوای خنک با عبور هوا از سطح آنها خنک می شود. بنابراین سطح این نوع سیلندرها به صورت پره های موازی طراحی می شود تا حداکثر تماس را با خنک کننده (هوا) و تبادل گرما با آن داشته باشد. از آنجا که موتورهای هوا خنک در خودروها بسیار کارآمد نیستند، امروزه از این نوع سرسیلندرها در موتورهای خودرو استفاده نمی شود.

سیلندرهای آب خنک

این نوع سرسیلندر که با عبور جریان آب خنک می شود، با شیارهایی طراحی شده است که به آب اجازه عبور و تماس با آن را به بهترین شکل ممکن می دهد. این شیارهای داخل سر سیلندر به گونه ای ساخته و مهر و موم شده اند که از نفوذ آب و ضد یخ به داخل سیلندر و محفظه احتراق جلوگیری می کنند. خنک کننده موجود در این نوع سرسیلندرها که از باتری تأمین می‌شود علاوه بر کاهش دمای این قسمت، از خوردگی آن نیز جلوگیری می کند.

آسیب و مشکلات احتمالی سرسیلندر

از آنجا که سر سیلندر از آلیاژهای مقاوم در برابر حرارت، فشار و ضربه ساخته شده است، ساییدگی زیادی ندارد و به ندرت از کار می افتد. البته سلامت آن تا حدود زیادی به سلامت و عملکرد عالی سیستم روان سازی و خنک کننده خودرو مانند پمپ های آب، رادیاتورها و پمپ های روغن بستگی دارد. مشکل هر یک از این قطعات می تواند منجر به تغییر شکل سر سیلندر و تاب خوردن آن به سمت بلوک سیلندر شود که این امر در عایق بندی سیلندرها از نفوذ آب و روغن نیز تداخل ایجاد می کند. به طور کلی، مشکلات سرسیلندر را می توان در چهار مورد خلاصه کرد.

ترک

محتمل ترین دلیل این امر بی احتیاطی هنگام باز کردن سر سیلندر برای تعمیر موتور و اجزای داخلی سیلندرها است. یخ‌زدگی مایع خنک‌کننده سرسیلندر که به دلایل مختلفی رخ می‌دهد نیز می‌تواند منجر به این مشکل شود.

تاب

باز یا بسته شدن با بی احتیاطی سر سیلندر. بازکردن سر سیلندر در هنگام بالا رفتن دما و قبل از خنک شدن آن (زمان جوش آوردن موتور)، تنظیم نادرست و محکم شدن پیچ و مهره های سرسیلندر، نقص و سوختگی واشر سرسیلندر و بالا رفتن بیش از حد دمای موتور به هر دلیلی باعث تاب سر سیلندر می‌شود.

سرسیلندر
پیچ و مهره سرسیلندر

کربن گرفتن 

جذب کربن سر سیلندر و محفظه احتراق امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است که پس از مدت زمان مشخصی از موتور کار می کند و برای از بین بردن آن، باید سیلندرها و سرسیلندرها سرویس شوند. این زمان البته خیلی کوتاه نیست. جذب کربن سر سیلندر باعث مسدود شدن دریچه های دود و گاز می شود و مجاری تا حدی آب و روغن را مسدود می کنند که هر یک از این‌ها می تواند عملکرد سر سیلندر را مختل کند.

اما به غیر از عملکرد طولانی مدت موتور، عوامل دیگری نیز باعث کربن گرفتن سر سیلندر می شوند. عواملی مانند سوختن روغن، گرفتگی لوله اگزوز، تنظیم نامناسب کاربراتور، سیستم جرقه زنی ضعیف و زمان بندی نادرست، کاهش فشار موتور و قرارگیری نادرست میل سوپاپ. اتساع سوپاپ یا خرابی سیت سوپاپ به دلیل سوعملکرد سوپاپ نیز می تواند از مشکلات سر سیلندر باشد.

چگونه می توان استهلاک سر سیلندر را کاهش داد؟

برای جلوگیری از استهلاک سر سیلندر، برخی از کارها را می توان با دقت انجام داد و از برخی دیگر می توان جلوگیری کرد. به عنوان مثال، توجه به سلامت سیستم های خنک کننده و روغن کاری مانند رادیاتورها و پمپ های روغن و سلامت سنسور دمای موتور می تواند از آسیب احتمالی سر سیلندر جلوگیری کند. همچنین اصلاح سبک رانندگی در سلامت سر سیلندر تأثیر زیادی دارد. وقتی موتور تازه روشن شده از رانندگی به مدت طولانی در دورهای زیاد موتور و شتاب دادن خودرو خودداری کنید.

واشر سرسیلندر

سر سیلندر توسط پیچ به داخل بلوک موتور پیچ می‌شود و قطعه ای به نام واشر سرسیلندر بین این دو مهر و موم می شود. اگر واشر سرسیلندر بی کیفیت باشد، ممکن است باعث سوختن سر سیلندر شود یا باعث نفوذ آب به روغن شود، اصطلاحاً آب و روغن را قاطی کند. واشر سرسیلندر توانایی تحمل دمای ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد را دارد. از چندین لایه پنبه نسوز، کروم و آلومینیوم ساخته شده است به طوری که دو قسمت بلوک و سرسیلندر کاملا به هم چسبیده و مهر و موم می شوند.

سرسیلندر
واشر سرسیلندر

سوزاندن واشر سرسیلندر در یک لحظه و یک دقیقه اتفاق نمی افتد. ابتدا آب رادیاتور گرم شده و درجه حرارت بالا می رود. چند دقیقه بعد از رسیدن آمپر به خط قرمز جدید، آسیب دیدگی واشر شروع می شود. به همین دلیل توصیه می شود در صورت اطلاع از چنین وضعیتی در موتور اتومبیل خود، از ادامه مسیر خودداری کنید و با یدک کش ماشین خود را به تعمیرگاه برسانید. زیرا اگر بی خیال از مسئله بگذرید، ممکن است با جدیت بیشتری ماشین شما را تهدید کند و هزینه های گزافی متحمل شوید.

دلایل سوختن واشر سرسیلندر

آب رادیاتور کم است
مجاری آب در موتور مسدود شود
آب رادیاتور به دلیل رسوب یا سو عملکرد پروانه خنک نمی شود
نقص فنی در ترموستات
نقص فنی در پمپ آب و عدم جریان آب در موتور
شلنگ های ورودی و خروجی رادیاتور  بچرخد
رانندگی طولانی در ترافیک و فشار بر روی موتور در تابستان